Hoofdthema · 5 / 12
Dutch Protocol — wat is het, hoe werkt het?
Het Dutch Protocol is de Nederlandse aanpak van genderzorg bij minderjarigen, ontwikkeld vanaf 1987 bij het VUmc. Het werd wereldwijd het model voor jongerentransitie — en is sinds 2020 onderwerp van internationale herzieningen die de bewijsbasis ervan in twijfel trekken.
Kerncijfers
1987
eerste protocol bij VUmc (Cohen-Kettenis)
2006
eerste internationale publicatie (Delemarre-van de Waal en Cohen-Kettenis)
~70
jongeren in originele Dutch-cohort 2011/2014
6+
EU-landen verlaten of beperken Dutch-aanpak sinds 2020
De korte oriëntatie
Het protocol komt in drie fasen: diagnostiek (langdurige psychologische evaluatie), puberteitsremmers vanaf Tanner-stadium 2 (rond 12), cross-sex-hormonen rond 16. Chirurgie pas vanaf 18. Originele criteria waren streng: levenslange dysforie, geen ernstige psychiatrische comorbiditeit, stabiele gezinssituatie.
De oorspronkelijke uitkomststudies (de Vries 2011, 2014) rapporteerden positieve psychologische uitkomsten en werden internationaal gevolgd. Sinds 2020 plaatsen heranalyses kanttekeningen: kleine cohorten, geen controlegroep, korte follow-up, en cohortverandering die de oorspronkelijke selectie ondermijnt.
Verschillende landen — Zweden (2021), Finland (2020), Verenigd Koninkrijk (2024 na Cass Review) — hebben hun protocol verlaten of fors aangescherpt. Nederland zelf herevalueert sinds 2023.
Voor welke vraag, naar welke site
Voor het dossier zelf
dutchprotocol.nl
Het complete dossier: protocol, wetenschappelijke basis, internationale adoptie en evaluaties.
→ Ga naar dutchprotocol.nlVoor bijwerking-cijfers
genderrisico.nl
Peer-reviewed onderzoek naar uitkomsten van puberteitsremmers en hormonen.
→ Ga naar genderrisico.nlVoor de beweging eromheen
gendersekte.nl
Hoe werd de Dutch-aanpak een internationaal model en wat hield kritiek tegen?
→ Ga naar gendersekte.nlVoor encyclopedische context
genderinfo.nl
Het Nederlandse zorgsysteem: aanbieders, wachttijden, beleid.
→ Ga naar genderinfo.nlVerwante topics
Externe bronnen
Laatst herzien: 16 mei 2026
Redactie Genderhub
Het Dutch Protocol op het netwerk
Andere sites in dit netwerk behandelen dit onderwerp ook:
Het Dutch Protocol
genderinfo.nl
Het Dutch Protocol — Amsterdam UMC
genderballast.nl
Het Dutch Protocol — Overzicht
dutchprotocol.nl
Wat is het Dutch Protocol?
gender123.nl
Het Dutch Protocol: oorsprong 1998
genderrisico.nl