Artikelen uit mei 2026
Alle artikelen die in mei 2026 verschenen op de sites in het netwerk, nieuwste eerst. Elk stuk opent op de site waar het verschenen is.
Eerste signalen van transgenderidentiteit
Eerste signalen van transgenderidentiteit bij kinderen, pubers en volwassenen. Wat de literatuur als typische ervaringen beschrijft.
DSM-classificatie geschiedenis
DSM-classificatie van transgenderidentiteit van DSM-III (1980) tot DSM-5 (2013): transsexualism, gender identity disorder, gender dysphoria.
Dissociatie en genderidentiteit
Dissociatie bij genderdysforie: casuïstiek beschrijft samenhang. Wat de literatuur er wel en niet over zegt.
Detransitie en identiteit
Detransitie: het terugdraaien van eerder gemaakte sociale of medische transitie. Wat de literatuur over frequentie, redenen en gevolgen zegt.
Desistance-onderzoek
Desistance: het verdwijnen van vroege cross-gender identificatie. Wat cohortstudies laten zien en de methodologische discussie.
David Cauldwell (1949)
David Cauldwell (1949) introduceerde de term psychopathia transsexualis in het tijdschrift Sexology. Eerste klinische scharniermoment voor transseksuele zorg.
Comorbiditeit en transgenderidentiteit
Comorbiditeit bij transgenderidentiteit: autisme, ADHD, depressie, angst, trauma en eetstoornissen komen vaker voor. Wat de cijfers laten zien.
Coming out als tiener
Coming out als transgender in tienerjaren: context, gezinsreacties, peer-omgeving en wat literatuur over dit moment beschrijft.
Cisgender: betekenis
Cisgender betekent: genderidentiteit komt overeen met toegekend geslacht bij geboorte. Tegenhanger van transgender. Herkomst en gebruik van de term.
Cijfers CBS en Amsterdam UMC
CBS en Amsterdam UMC zijn de belangrijkste Nederlandse bronnen voor cijfers over transgenderidentiteit. Wat ze rapporteren en waar de beperkingen liggen.
Cass Review en transgenderidentiteit
De Cass Review (2024): onafhankelijke evaluatie van jeugd-gendergezondheidszorg in Engeland. Bevindingen, aanbevelingen en internationale betekenis.
Blanchard-typologie
De Blanchard-typologie onderscheidt twee groepen trans vrouwen op basis van seksuele oriëntatie en autogynefilie. Controversieel en breed bekritiseerd.
Amsterdam-cohort (De Vries)
Het Amsterdam-cohort van De Vries en collega's onderzocht uitkomsten van het Dutch protocol bij transgender jongeren. Vroeg invloedrijk, later bekritiseerd.
Zijn versus voelen: feit en gevoel onderscheiden
Gevoelens zijn geen feiten. Mensen met anorexia voelen zich dik terwijl ze dun zijn; bij gender wordt dezelfde categoriefout gemaakt.
Zhou-hersenonderzoek (1995): BSTc en de beperkingen
Het Zhou-onderzoek (1995) over BSTc-volume wordt vaak aangehaald voor "trans-hersenen". De studie was klein en onderzocht hersenen van mensen die hormonen hadden gebruikt.
Zelfrapportage als basis van genderidentiteit
Bij genderidentiteit is zelfrapportage de belangrijkste informatiebron. Wat dat betekent voor de diagnostiek en wat de Cass Review daarover schrijft.
Yogyakarta-principes (2006, 2017): juridische uitrol
De Yogyakarta-principes (2006, aangevuld 2017) zijn geen verdrag maar een document van mensenrechtenexperts. Hoe ze in beleid over zelfidentificatie worden gebruikt.
WPATH SOC: van SOC1 (1979) tot SOC8 (2022)
De WPATH Standards of Care gingen van SOC1 (1979) naar SOC8 (2022). Wat er per versie veranderde en wat de Cass Review over SOC8 schrijft.
WPATH Files (2024): lobby en belangenverstrengeling
De WPATH Files (2024) zijn uitgelekte berichten van een intern WPATH-forum. Wat erin staat, wat Environmental Progress concludeert en wat Cass over WPATH schrijft.
Wat is genderidentiteit? Definitie en problematisering
Genderidentiteit is geen meetbaar biologisch feit: er is geen marker en geen objectieve test. Definitie, herkomst en kritiek.
Kritiek op het Dutch Protocol (VUmc/Cohen-Kettenis)
Het Dutch Protocol (Cohen-Kettenis, De Vries) werd het internationale model voor puberteitsremming bij jongeren. Wat de studies laten zien en wat de kritiek is.
Virginia Prince, crossdressing en de term "transgender"
Virginia Prince (1912-2009), Amerikaanse crossdresser en uitgever, hielp de term transgender populair maken voor wie als vrouw leefde zonder operatie.
Verspreiding vanaf 2010: sterke stijging van aanmeldingen en de ROGD-hypothese
Vanaf 2010 namen de aanmeldingen bij genderklinieken sterk toe, vooral onder adolescente meisjes. De oorzaken zijn onbekend; Littmans ROGD-hypothese is één voorgestelde verklaring.
Verspreiding vanaf 2000: pediatrische uitrol
Vanaf 2000 verspreidde de Nederlandse aanpak van puberteitsremming bij jongeren met genderdysforie zich internationaal, op een zwakke bewijsbasis.
Verspreiding vanaf 1990: eerste klinische praktijk
Vanaf 1990 bestond zorg voor transgender personen in slechts enkele centra, met kleine patiëntenaantallen en kleine uitkomststudies.
Sluiting Tavistock GIDS — Bell v. Tavistock + Cass
De Tavistock-genderkliniek (GIDS) sloot in maart 2024, na de Bell v. Tavistock-zaak en het tussenrapport van de Cass Review.
Taalanalyse: wat "gender" feitelijk betekent
Etymologisch betekent "gender" gewoon "soort". Taalfilosofisch is de huidige uitbreiding van het woord tot een innerlijke essentie onhoudbaar.
Spijtcijfers en methodologische problemen
Het vaak geciteerde spijtcijfer van 1-2% berust op studies met korte follow-up en een smalle definitie; volgens de Cass Review is de werkelijke frequentie onbekend.
Sociaal constructionisme: argumenten en grenzen
Sociaal constructionisme bij gender: argumenten, grenzen en interne contradicties. Niet alles wat sociaal is, is willekeurig — en sex blijft biologisch.
Sex versus gender: een vervaagd onderscheid
Sekse en gender waren ooit duidelijk te onderscheiden; nu worden ze in beleid en recht vaak door elkaar gebruikt. Een analyse van het conceptuele probleem.
SBU-rapport Zweden en Karolinska-beleid
Het SBU-rapport (2022), de Karolinska-beslissing (2021) en Socialstyrelsen: hoe Zweden hormoonbehandeling van minderjarigen beperkte tot onderzoek en uitzonderingen.
Robert Stoller en "core gender identity" (1968)
Robert Stoller werkte in 1968 het begrip core gender identity uit: een psychoanalytische hypothese die nooit empirisch is bevestigd.
Queer-theorie: academische verankering vanaf 1990
Queer-theorie ontstond in 1990 als academische stroming. Ze werkt met tekstanalyse en politieke kritiek, niet met toetsbare hypothesen.
Publicatiebias en wetenschappelijke controverses in de gendergeneeskunde
Niet-gepubliceerde data, een ingetrokken artikel en onenigheid over reviews: wat de bronnen zeggen over controverses in de gendergeneeskunde.
Performatieve spraakdaad: Butler ontleed
Butlers "I declare myself" maakt geen biologie. De performatieve spraakdaad als woordmagie — én een interne tegenspraak van het activisme.
Oorsprong van het concept genderidentiteit
Genderidentiteit ontstond volgens critici uit klinische werkdefinities: Hirschfeld, Stoller 1968, Money's Reimer-zaak en de groei tot een centraal begrip. Genese in kaart gebracht.
Ontologie van identiteit: wat "identiteit" filosofisch is
Genderidentiteit verwart numerieke, kwalitatieve en narratieve identiteit — en eist juridische gevolgen van een louter zelf-narratief.
Ontkenning van realiteit: grens van zelfbenoeming
Zelfbenoeming heeft grenzen — Otherkin, transabled, trans-racial, age-transition als reductio. Niet alles wat gevoeld wordt is waar.
Niet te weerleggen — dus geen wetenschap
Een claim die niets kan ontkrachten is volgens deze kritiek geen wetenschap maar geloof. 'Genderidentiteit' is daarom volgens critici geen toetsbaar feit.
Het Noorse Ukom-rapport (2023) over genderzorg voor jongeren
Ukom (Noorwegen, 2023) vindt de kennis over genderzorg voor jongeren onvoldoende en beveelt aan remmers en hormonen als experimentele behandeling in te delen.
NICE evidence-review (2020) over puberteitsblokkers
De NICE evidence-reviews (2020) beoordeelden het bewijs voor puberteitsremmers en cross-sekse hormonen bij jongeren met genderdysforie als van zeer lage zekerheid.
Nederlandse uitrol: het Dutch Protocol en zijn internationale invloed
Het Dutch Protocol (Cohen-Kettenis, Utrecht) werd op basis van een kleine studie internationaal overgenomen. De bewijsbasis staat inmiddels ter discussie.
Natuurlijke soort: is gender een natural kind?
Gender is geen natural kind à la Kripke/Putnam. Vrouw is een biologische soort; genderidentiteit een lege verzameling.
Genderidentiteit als metafysische claim
Genderidentiteit is een metafysische claim — een seculiere ziel zonder marker of bewijs. Geloofsbelijdenis verkocht als wetenschap.
Magnus Hirschfeld en het Berlin Institute (1919)
Hirschfeld richtte in 1919 het Institut fur Sexualwissenschaft op en muntte Transsexualismus. Eerste medische ingrepen en problematische erfenis.
Rapid-Onset Gender Dysphoria (Littman 2018)
Lisa Littman (2018) formuleerde op basis van ouderrapportages de hypothese van rapid-onset gender dysphoria bij jongeren. Wat de studie en de correctie zeggen.
Judith Butler en "Gender Trouble" (1990)
Judith Butler beschreef in 1990 gender als performativiteit: een filosofisch construct uit Gender Trouble, geen wetenschappelijke ontdekking en geen basis voor medisch bewijs.
John Money: gender als aangeleerd en de Reimer-zaak
John Money was betrokken bij het David/Brenda Reimer-geval. Hij presenteerde het als succes, maar Reimer wees de opvoeding als meisje af; de zaak liep uit op tragedie.
ICD-evolutie: van F64.0 naar HA60 (ICD-11, 2019)
ICD-11 verplaatste genderincongruentie (HA60) uit het hoofdstuk psychische stoornissen. Wat veranderde, waarom de WHO dat deed en wat de Cass Review zegt.
Harry Benjamin: Benjamin Scale en eerste transgenderzorg
Harry Benjamin publiceerde in 1966 The Transsexual Phenomenon en de Benjamin Scale. Hij legde de basis voor de huidige medische transgenderzorg.