Hoofdthema · Identiteiten

Transgender-identiteit — wat betekent het concept?

Transgender is een paraplubegrip dat de afgelopen twee decennia van betekenis is veranderd. Waar het ooit voornamelijk verwees naar mensen met medische gender-dysforie, omvat het nu ook sociaal-culturele zelf-identificatie zonder medische component. Die verbreding is de kern van veel hedendaagse discussies.

Kerncijfers

~95.000

Nederlanders die zich als trans identificeren — CBS-schatting 2024

×6

stijging aanmeldingen genderpoli's 2014-2023

75%

van nieuwe aanmeldingen is geboren als meisje — VUmc-data

DSM-5

classificeert "genderdysforie", niet "transgender-identiteit"

De korte oriëntatie

Klinisch begon het verhaal met genderdysforie: een DSM-classificatie voor aanhoudend lijden door discrepantie tussen geboortegeslacht en beleefd geslacht. Dit is een diagnose, geen identiteit. De Dutch Protocol-aanpak (jaren '90 VUmc) was hierop gericht: zorgvuldige diagnostiek, dan eventueel medische ondersteuning.

In de jaren 2010 verschoof het concept naar transgender als zelfgekozen identiteit. Onder dat paraplubegrip vallen ook mensen zonder dysforie, mensen die nooit medisch transitioneren, en mensen die hun identiteit in de loop van de tijd opnieuw definiëren. Daardoor groeit de groep "transgender" sneller dan de klinische dysforie-diagnoses.

Voor een deel van de toename zoeken onderzoekers verklaringen in psychologische factoren: autisme-spectrum-stoornissen blijken oververtegenwoordigd, evenals trauma, eetstoornissen en sociale invloed onder adolescenten (ROGD-hypothese, Littman 2018, 2021). Andere onderzoekers wijzen op verminderd stigma als verklaring voor zichtbaarder worden.

Voor de bezoeker is de praktische vraag: waar past mijn vraag bij? Iemand die uitleg zoekt over wat het begrip betekent, heeft een andere bron nodig dan iemand die zich oriënteert op medische routes of die wil weten wat de Cass Review erover schreef.